Overleven filmtheaters cultuurbezuinigingen van gemeenten?

Na de forse bezuinigingen op kunst en cultuur vanuit de Rijksoverheid, moeten nu ook de provincies en gemeenten lastige keuzes gaan maken. De tweede overheidslaag kortte vorig jaar gemiddeld ruim 40 procent en de gemeenten, die tweederde van het kunst- en cultuurbudget van de Rijksoverheid besteden, zijn hiermee nog maar net begonnen. Vorig jaar keek onderzoeksbureau Berenschot, in opdracht van cultuurstichting de Boekman, naar de effecten van de kunst- en cultuurbezuinigingen genomen door het kabinet Rutte-1 sinds 2011. Bastiaan Vinkenburg van Berenschot uitte tijdens de presentatie al grote zorg over wat nog zou komen te volgen. “We wachten met schrik en vrees op de gemeentelijke bezuinigingen”, aldus Vinkenburg. Ten opzichte van vijf jaar geleden wordt nu zo’n 7 procent minder uitgegeven aan cultuur. Gemeenten wachten echter langer met de bezuinigingen om instellingen de tijd te geven zich voor te bereiden op de financiële krimp. In onderstaande grafieken van Berenschot is te zien hoe het cultuurbudget van de gemeenten zich heeft ontwikkeld de afgelopen jaren, ook ten opzichte van het Rijk en de provincies.

Schermafbeelding 2016-01-20 om 11.05.47

Schermafbeelding 2016-01-20 om 11.06.19
Cultuurbezuinigingen van de gemeente ten opzichte van het Rijk en provincies. Bron: Onderzoeksbureau Berenschot, Financiering van de cultuursector 2005-2015 Kaalslag of cultuuromslag? 

Handreikingen 
In het voorjaar van 2010 verscheen de handreiking Filmtheaters en cultuurbeleid, mede tot stand gekomen door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Nederlands Filmtheater Overleg, EYE en de Nederlandse Vereniging van Bioscopen en Filmtheaters. Hierin werden verschillende beleidsinstrumenten naar voren gehaald, die door de overheden op gemeentelijk niveau ingezet kunnen worden om filmtheaters te kunnen stimuleren bij de oprichting en ondersteuning van de zalen. De uitgesproken meerwaardes van een filmtheater zijn onder andere een aanvullende functie op het gebied van filmvertoning, verrijking van het cultuuraanbod en extra inkomsten (economische spin-off) voor horeca en winkels. In het onderstaand VNG-ringmodel representeert iedere cirkel het aantal inwoners per gemeente (buitenste cirkel: 90.000 inwoners of meer, tweede cirkel: tussen 30.000-90.000 inwoners, eerste cirkel: tot 30.000 inwoners) en welke culturele voorzieningen daarbij horen.

Schermafbeelding 2016-01-20 om 11.44.09
Het VNG-ringmodel voor cultuurvoorzieningen per verschillende gemeente. Bron: Handreiking Filmtheaters en Cultuurbeleid, VNG 2010.

Afgelopen jaar is deze handreiking geactualiseerd, aangepast aan de tijd van digitalisering en de veranderende rol die filmtheaters hebben gekregen. In de vernieuwde handreiking Filmtheaters in beweging worden ook de zalen die als functie social spaces hebben expliciet genoemd. Binnen deze zalen worden namelijk ook debatten, lezingen en filmgerelateerde festivals georganiseerd. Aan het einde van deze handreiking werd een stappenplan aangeboden, die gemeenten als leidraad kunnen gebruiken om film(theater)beleid te ontwikkelen.

Praktijkvoorbeeld
De gemeente Velsen is een goed praktijkvoorbeeld van waar de bezuinigingen in werking zijn getreden en effect hebben gehad op de culturele instellingen. Het Witte Theater (1 doek, 150 stoelen) is hier nu grotendeels afhankelijk van vrijwilligers, kaartverkoop, verhuringen, sponsoren en andere subsidianten. Dit trad in werking nadat de gemeente besloot om vanaf augustus 2013 geen subsidie meer te verlenen. Piet Burgering, destijds voorzitter van de Stichting Witte Theater, hield in de periode daarvoor ‘zijn hart vast’ of het theater de oorspronkelijke functies wel zou kunnen blijven houden. Een commerciële partij zou volgens hem weinig binding hebben met andere soortgelijke instellingen en bovendien zorgen voor een verschraald cultuurbeleid. Uiteindelijk bood ondernemer Marcel Klein Ovink zich in september 2014 aan om het Witte Theater over te gaan nemen. Hij zag nog steeds de behoefte die het theater in IJmuiden kan vervullen, zonder dat daar ‘een cent subsidie aan te pas zou komen’.

aaeaaqaaaaaaaajxaaaajdnjmdcyytq2ltiwndutnddlos1iodvhltdlzwjjmgrhmzhkza
Piet Burgering. Bron: LinkedIn

Ruim anderhalf jaar later gaat het goed met het theater dat onder leiding staat van Klein Ovink. De vrees van Piet Burgering dat de culturele instelling een paar van zijn oorspronkelijke functies zou gaan verliezen, is deels uitgekomen. De kritiek die tijdens het najaarsoverleg van de NBF naar voren kwam dat filmtheaters duiken op commercieel aantrekkelijke titels, is in Velsen namelijk merkbaar geworden. Zo werd afgelopen najaar de Bond-film Spectre veelvuldig vertoond en kiest men in de nieuwe programmering voor titels als The Hateful Eight en Creed die je ook in de reguliere bioscopen zou kunnen zien. Is dit volgens oud-bestuurder Burgering een gevolg van het commerciëler worden van het theater? En hoe zullen andere culturele instellingen om moeten gaan met de bezuinigingen die nog komen?

4v42ksre
Robert te Beest (CDA). Bron: Twitter

Denk jij dat de gemeenten het cultuurbeleid moeten herzien om de filmtheaters weer hun oorspronkelijke functies te geven? Laat het weten in een reactie hieronder! 

Foto header: WitteTheater.nl 

Een gedachte over “Overleven filmtheaters cultuurbezuinigingen van gemeenten?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s