Rauwkost Collective: Creatievelingen in een veranderend filmlandschap

Als jonge, beginnend kunstenaar bestaan er verschillende mogelijkheden om je eerste artistieke film uit de grond te stampen. Zo biedt het Filmfonds projecten als New Screen NL aan en is CineCrowd er om het laatste resterende deel van het budget van je productie rond te krijgen. Maar wat is nu de ideale manier om, als net afgestudeerde student van een kunstopleiding, je eigen overtuiging met ons en de rest van de wereld te delen? Grotendeels onafhankelijk van subsidies en andere financiële ondersteuning die bovengenoemde instituties en crowdfunders verlenen. Het Rotterdamse film productiebedrijf Rauwkost Collective laat al een aantal jaren zien dat dit mogelijk is, door de eigen creatieve visie altijd voorop te stellen bij nieuwe projecten. Dat dit vaak veel energie vergt en praktisch gezien niet altijd even goed uitkomt hoort volgens de kunstenaars, studiegenoten van elkaar op de Rotterdamse Willem de Kooning Academie, bij het steeds herontdekken en ontwikkelen van je eigen kunstenaarschap. Lawrence Lee Kalkman, Guido F.G. Jeurissen en Simone van Tongeren vertellen over hoe zij de toekomst van de Nederlandse artistieke film zien en ondanks de vaak tegenwerkende omstandigheden achter hun eigen overtuigingen en idealen blijven staan. 

Eigen visie en ideologie 
Tijdens het Off Screen-evenement van het International Film Festival Rotterdam in het gebouw van Stichting WORM (voor Rotterdamse experimentele, avant-garde- en undergroundkunst op het gebied van film en muziek) wordt de dansfilm Silver Morning van Rauwkost voor het eerst vertoond. Deze productie werd gemaakt in samenwerking met choreograaf Danej Seljak en modeontwerpster Juliëtte Heijnen. De muziekfilm, waarbij het componeren in handen lag van Jelke Landman van Rauwkost Collective, is gebaseerd op een tekst van de Griekse dichter en schrijver Aristophanes die verklaart waarom de mens zonder liefde gebroken is. Alhoewel dit project in samenwerking is gemaakt met ontwerper Heinen, staat de eigen creatieve stijl van het collectief met een sterke cinematografie centraal. Tijdens het bedenken, schrijven, produceren en monteren wordt de gedachte ‘wat zullen andere mensen hier uiteindelijk van vinden?’ uitgeschakeld. “Dat is van veel minder belang voor ons”, zegt Lee. “Als je zelf achter iets staat en je bent creatief met iets bezig, dan bedenk je je ondertussen niet wat andere mensen van jou verwachten. Dat is wat kunst is.”F.G. Jeurissen onderschrijft dit meteen en vertelt wat hem in dat geval dan persoonlijk zou blokkeren tijdens het creatieve proces. “Als jij iets maakt met het idee dat het publiek dit mooi moet vinden, dan zal je altijd met één stap achter de rest aanlopen. Je blijft altijd bezig met: wat speelt er binnen deze tijdsgeest? Wat vinden mensen mooi en hip? Terwijl ik denk dat een filmregisseur iets moet maken dat diep in hem zit. Je wilt een verhaal op een bijzondere manier vertellen. Of mensen dat wel of niet kunnen waarderen is aan hun.”  Een gemeenschappelijke visie en ideologie op film is dus hetgeen dat deze eigenzinnige kunstenaars heeft samengebracht. Vergelijkbaar met het Dogma 95-manifest van een paar Deense cineasten waaronder Lars von Trier en Thomas Vinterberg. Deze door de filmmakers zelf opgestelde wetten en regels, gingen in tegen alles wat film was geworden in de laatste decennia. Zouden de Rotterdamse kunstenaars het in de toekomst ook ambiëren om met filmmakers uit de eigen regio een manifest op te stellen? “Dat zou best wel kunnen, ja”, antwoordt Lee. F.G. Jeurissen vertelt dat het concept van Rauwkost op zichzelf al elementen bevat van iets dat je een eigen ‘filmwetboek’ zou kunnen noemen. “Per project stellen we onszelf al heel veel regels en kaders op. Dat kan iets heel technisch maar ook inhoudelijks zijn. Bij Silver Morning hebben we bijvoorbeeld alles, op één shot na, in wijd hoek opgenomen. Dat is opzettelijk zo gedaan en van te voren over nagedacht”, aldus F.G. Jeurissen.

Schermafbeelding 2016-01-24 om 16.39.50
De Eed van Zuiverheid van de Dogma 95-regisseurs. Bron: Cultkanaal.nl

Hiermee wilt het gezelschap een eigen stempel drukken op de Nederlandse filmindustrie. Want wat mist hier volgens hen dan precies aan? “Meer lef”, vertelt F.G. Jeurissen duidelijk. “Wat wij bedoelen met ‘een stempel drukken op’ is dat we echt die lef weer terug willen krijgen. Wij streven ernaar dat we geen trendvolgers, maar juist trendsetters zijn. Terug naar the art of cinema, terug naar film als kunstvorm. Daar bestaan heel veel moeilijkheden in en er is weinig geld mee gemoeid, maar je maakt uiteindelijk wel iets waar je trots op bent.”

Bezuinigingen en ondernemerschap 
Hoe ga je later je geld verdienen? Een vraag die veel aspirant-kunstenaars zichzelf stellen voor, tijdens en na hun studie. In 2012 werd de kunstenaarsuitkering Wet Werk en Inkomen Kunstenaars (WWIK) stopgezet. Gedurende de vier jaar dat deze regeling van kracht was konden afgestudeerden maandelijks 70% van de bijstand krijgen en daarnaast ook zelf geld verdienen. Inger Minnisma van FNV Kiem vertelde destijds tegenover het NRC Handelsblad: “De WWIK was ongelofelijk succesvol: 94 procent van de kunstenaars die de uitkering ontving, lukte het na afloop een onafhankelijke beroepspraktijk te starten. Door de algemene kunstbezuinigingen verwachten wij in 2013 een terugval van 40 procent aan werkgelegenheid in de kunstsector. Het wordt dus op een houtje bijten voor beginnende kunstenaars.”

1266457_204257259744122_554455020_o
Jelke Landman (links), Guido F.G. Jeurissen (midden) en Lawrence Lee Kalkman (rechts) na de officiële oprichting van Rauwkost Collective in september 2013. Bron: Facebook Rauwkost Collective

Deze alarmerende signalen en andere onderdelen van het gevoerde cultuurbeleid van de laatste jaren, maakte dat de leden van het collectief tijdens hun studententijd al veel nadachten over het ondernemerschap. “Je moet dat zelf wel opzoeken, wil jij je brood er later mee verdienen”, begint Lee. Volgens F.G. Jeurissen leer je het zakelijke aspect wel vanzelf aan en hoeft dit niet per se extra moeilijk te zijn voor de creatieve geesten die kunstenaars nu eenmaal zijn. De eerste keren dat filmpjes of producten voor andere partijen gemaakt worden zijn volgens hem al waardevol. “Het zijn dan wel hele harde lessen die je leert. En nog steeds gaat het in die inmiddels vier jaar dat Rauwkost bestaat wel eens mis. Maar dat is niet erg want dan leer je het tenminste.” Alle drie benadrukken dat elke toekomstige kunststudent zich zal gaan moeten voorbereiden op het ondernemerschap. Op de Willem de Kooning Academie is dit zelfs al een verplicht vak geworden binnen het curriculum. “Juist omdat er vanuit de overheid weinig steun komt moet je het binnen de private sector doen of de marktpositie van je eigen product beter onderzoeken”, zegt Van Tongeren. Volgens haar is het verband tussen de ingevoerde cultuurbezuinigingen door de verschillende overheden en het verplicht moeten zoeken naar ondernemerschap juist minder zichtbaar. “Eigenlijk hebben wij altijd in crisis gezeten. Er is nooit een moment geweest dat iemand zei: ‘ga de kunst in, want daar word je rijk’. De kunstenaar an sich heeft het altijd al moeten hebben van creativiteit en innovatie. Dus wat dat betreft is er niks veranderd voor ons.”

12473654_519190901584088_6202932536160875074_o
Yanic Cilon (links), Lawrence Lee Kalkman (midden) en Guido Jeurissen (rechts) op de set van Silver Morning. Bron: Facebook Rauwkost Collective

Volgens Lee is de manier waarop je als beginnend filmmaker de sector binnentreedt wel voor iedereen anders. “Mensen zullen naar CineCrowd gaan, onafhankelijk zijn of naar subsidies gaan zoeken. Dat is heel verschillend. Je kunt ook je eigen format creëren en afvragen waarmee jij je geld wilt verdienen en tegelijkertijd dingen maakt waar jij voor staat. Als dat het geval is, doe dat. Daar is verder geen platform aan verbonden.” F.G. Jeurissen vult aan: “Iedereen heeft andere ideeën over wat zij willen met film . De manier die wij kiezen is aan ons, en werkt nu heel lekker. Om dat dan concreet te maken: wij zoeken ook naar samenwerkingsverbanden met creatievelingen binnen de fashion, muziek of wat dan ook. Die hebben een product, willen dat laten zien en kunnen voor een budget zorgen. Het is zoeken naar samenwerking en waar de mensen zitten met dezelfde ideeën.”

Filmdecentralisatie
Regionale films zoals het Limburgse Gluckauff (winnaar van vier gouden kalveren) beginnen nationaal gezien een steeds groter publiek te trekken. Een ontwikkeling die de leden van Rauwkost Collective toejuichen. Zij zouden deze decentralisatie zelfs nog verder doorgevoerd willen zien worden. “Limburg gaat over het algemeen heel goed”, begint F.G. Jeurissen. “Zij hebben een soort eigen collectief gemaakt binnen het zuiden van Nederland, Cinesud. Een goed initiatief wat mij betreft, vooral omdat het heel open is. Wij zijn er ook eens langs geweest en dat maakt hun niks uit. Het is weliswaar gericht op de lokale filmmakers, maar mensen uit het noorden kunnen ook gewoon hun ideeën daar opdoen.” Van Tongeren ziet dit als een belangrijk startpunt voor het ontwikkelen van meer draagvlak bij filmprojecten die financieel worden ondersteund. “Initiatieven worden hier door een lokale stichting bekeken en krijgen daardoor meer aandacht en draagvlak. Voor de artistieke film een hele goede ontwikkeling, want andere gevestigde (Amsterdamse) instanties vallen op een gegeven moment in herhaling. Het is steeds hetzelfde. De vraagstelling, criteria, raamwerk en het gekozen panel. In Nederland werken we al met andere regels en je kan niet zo makkelijk zeggen wanneer een film succesvol is of niet. Dat heeft met heel veel factoren te maken, en daarom kan je als Filmfonds niet de kwaliteit van een productie bepalen of ontzeggen op basis van je afkomst en de conventie waarbinnen die gepleegd is. Daarom pleit ik dus voor decentralisatie, hoe klein dat in ons land ook is. Wij houden hier ook gewoon onze eigen regels en culturele klimaten er op na”, besluit Van Tongeren.

Denk jij dat meer beginnende creatieve filmmakers zich onafhankelijker zouden moeten opstellen zoals Rauwkost Collective?

Bron header: Foto Douwe de Vries 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s