Vooruitblik: Is er toekomst voor arthouse uit de polder?

Van filmwetenschapper Peter Verstraten tot distributeur Edgar Daarnhouwer. Al deze verschillende soorten journalistieke vraaggesprekken zouden de vraag of er nog een levensvatbare toekomst voor de Nederlandse arthousecinema bestaat moeten beantwoorden. Prangende vragen rond dit thema die ik in de afgelopen tien weken bij verschillende betrokkenen uit de sector heb voorgelegd geven echter geen definitief uitsluitsel. De Nederlandse filmindustrie lijkt gebukt te gaan onder een soort selffulfilling prophecy die de laatste jaren is ontstaan. Telkens wordt er nieuw beleid geformuleerd en aanbevelingen gedaan vanuit het ministerie en instellingen als het Filmfonds en de Raad voor Cultuur om de Nederlandse artistieke film weer te laten leven bij het publiek. Maar waarom wordt dit door producenten, distributeurs en jonge creatieve filmmakers niet als succesvol ervaren? In deze blogpost een overzicht van de steeds terugkerende problemen, verkeerde verwachtingen, positieve vooruitzichten en tot slot enkele aanbevelingen. 

Schermafbeelding 2016-01-24 om 19.55.43

Film en markt 
De door de Rijksoverheid gevoerde cultuurpolitiek van de afgelopen jaren heeft de Nederlandse filmindustrie hard geraakt. Het Filmfonds kreeg fors minder budget te besteden en moest daardoor het arthouse-beleid noodgedwongen wijzigen. De Halbe Zijlstra-woorden ‘innovatief’ en ‘ondernemerschap’ werden in het beleidsplan vaak genoemd. Over het algemeen moeten filmregisseurs nu beter weten wat er speelt onder het publiek en hoe zij hun producties in de markt willen gaan zetten. Marketing is echter een discipline op zich en wordt veel beter verstaan door de mainstream producer, zoals ook het Filmfonds zelf toegaf. Voor het produceren van arthouse moet men nu dus opzoek gaan naar andere vormen van financiering, omdat het krijgen van structurele subsidies zeer onzeker is geworden. Er zijn alternatieven als film crowdfunder CineCrowd, maar hier is men teveel afhankelijk van de bereidingsgezindheid van het publiek. De leden van Rauwkost Collective laten zien onafhankelijk hun eigen creatieve producties te kunnen maken. Dit gaat wel gepaard met het nodige zakelijke inzicht en creatieve samenwerkingsverbanden die worden gezocht binnen de andere kunstdisciplines- en opleidingen.

Schermafbeelding 2016-01-24 om 19.54.49

Een ander ‘marktprobleem’ speelt zich af binnen de vertonerskant. Filmhuizen- en theaters zijn bij uitstek de plaatsen waar de commercieel kwetsbare producties kunnen worden vertoond. Hiervoor is wel een vitaal gemeentelijk cultuurbeleid nodig. De bezuinigingen vanuit het Rijk komen echter nu pas aan bij de decentrale overheden. In het televisie-item over het Witte Theater was al te zien dat hier nu ook commerciëler (vertoning van de Bond-film Spectre) gedraaid moet gaan worden. Minister Bussenmaker wilt dit probleem aanpakken door in samenwerking met het Filmfonds te kijken naar het versterken van de vertoning van de artistieke film. Hierbij kan de vraag worden gesteld of er door toedoen van het Rijk niet een soort jojobeleid is ontstaan met betrekking tot kunst en cultuur. Distributeur Edgar Daarnhouwer en filmprogrammeur René Wolf stellen dat door de huidige omloopsnelheid van nieuwe producties wel voor commercieel aantrekkelijkere titels gekozen moét worden. Ook dit zijn gevolgen die voortvloeien uit de wetten van de vrije markt, waar vraag en aanbod telkens opnieuw op elkaar moeten worden afgestemd.

Schermafbeelding 2016-01-24 om 20.02.16

Internationalisering 
Doordat de arthouse industrie steeds meer is aangewezen op de private sector, wordt er logischerwijs gekeken naar hoe het geld rond deze films moet worden gegenereerd. Dit lijkt toch vooral te moeten gebeuren via de vertoning op internationale filmfestivals, bijvoorbeeld het IFFR. De vraag of de vertoning van de artistieke film dan niet een soort ‘elitefeestje’ wordt valt te rechtvaardigen. Wanneer het produceren van arthouse gedecentraliseerd zou worden ontstaat er meer draagvlak voor aanvragen binnen de regio en wordt er een sterker cultureel filmklimaat gecreëerd. De blik moet meer naar binnen worden gericht en minder naar buiten.

Duidelijke beslissingen
Om de problemen rond de Nederlandse artistieke film uiteindelijk een hoofd te kunnen bieden, moeten er enkele duidelijke beslissingen worden genomen. Moet de focus komen te liggen op het internationale of nationale succes van artistieke films? Wanneer gaan de verschillende overheden een duidelijk cultuurbeleid formuleren? Moet de focus binnen de industrie weer meer worden verschoven naar de overheid? De oplossingen voor deze veelal complexe vraagstukken liggen natuurlijk niet op een presenteerblaadje. De wisselwerking tussen de verschillende politieke en institutionele instanties en het werkveld zelf moet worden verbeterd. Hoe lastig dit vaak ook is binnen een creatieve industrie.

Hoe denk jij, na het lezen van dit blog, dat de toekomst van de Nederlandse arthousecinema zich zal gaan ontwikkelen?

Bron header: Flickr.com

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s